...तर मच्छीमारांसाठी दिवसही वै-याचाच असेल…!

             लोकसभा निवडणुकांच्या प्रचाराची रणधुमाळी कोकणातही रंगु लागलीय. खर तर मच्छिमारी हा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील पारंपारिक व्यवसाय आहे. अनेक लोकांची रोजीरोटी मच्छिमारी व्यवसायावर अवलंबुन आहे. त्यामुळे प्रचारादरम्यान मच्छिमारांचे प्रश्न अजेंड्यावर घ्यायला हवेत पण मतदारसंघातील प्रत्यक्ष परिस्थिती मात्र नेमकी याच्या उलट दिसतेय. सत्ताधारी काँग्रेस पक्ष स्थानिक पारंपारिक मच्छिमारांना सावत्र वागणुक देताना दिसतोय. सिंधुदुर्गातील स्थानिक मच्छिमार गेली अनेक वर्षे पारंपारिक रापण पद्धतीने मच्छिमारी करुन आपले जीवन सुखाने व्यतित करत होते पण काँग्रेस पक्षाला हे बघवले नाही. 2011 साली काँग्रेसमधील एका नेत्याच्या क्रुपाशीर्वादाने सिंधुदुर्गात पर्सनीट पद्धतीने मच्छिमारी करणा-या  बड्या धेडांनी किनारपट्टीवर धुडगुस घातला. गेली 25 वर्षे निवडणुकांमध्ये आपले बहुमुल्य मत देऊन सिंधुदुर्गातील याच स्थानिक मच्छिमारांनी या नेत्याला 'कोकणचा वाघ' बनवत मंत्रीपद मिळवुन दिले होते. कु-हाडीचा दांडा गोतास काळ ठरावा त्याप्रमाणे मंत्रीपद मिळाल्यानंतर या नेत्याने धनदांडग्या पर्सनीट मच्छिमारांकडुन मिळणा-या आर्थिक लाभापायी स्थानिक पारंपारिक मच्छिमारांवर अत्याचार सुरु केले. गरीब मच्छिमारांनी दिलेल्या मतांच्या उपकाराची जाण नसलेल्या या नेत्याने फक्त पर्सनीट मच्छिमारांकडुन मिळणा-या पैशांखातर पारंपारिक मच्छिमारी संपवुन टाकण्याचे कारस्थान रचले. आपल्या जीवनमरणाचा प्रश्न असल्याने पारंपारिक मच्छिमारांनी कोर्टात केस दाखल केली. मात्र सत्तेचा माज आलेल्या या नेत्याने कधीही त्या केसचा पाठपुरावा केला नाही. किनारपट्टीवर गंभीर होत चाललेल्या पर्सनीट विरुद्ध पारंपारिक मच्छिमारांच्या प्रश्नी डाँ.सोमवंशी अहवाल तयार केला गेला परंतु काँग्रेस सरकारने तो अहवाल जनतेसाठी खुला न करता दडपुन टाकण्याचे धोरण अवलंबले. पर्सनीट मच्छिमारीमुळे माशांचे बीजच नाहीसे होऊन मरीन इकाँलाँजीला धोका निर्माण झाला आहे. मच्छिमारांवर इतके अत्याचार करुनही काँग्रेसवाले शांत बसलेले नाहीत. त्यांनी जणु काही सिंधुदुर्गातील मच्छिमारी व्यवसाय संपवुन टाकण्याचा ठेकाच घेतलाय. मच्छिमारांच्या द्रुष्टीने त्यांचे पुढचे विनाशकारी पाऊल आहे ते म्हणजे जैतापुरचा विनाशकारी अणुप्रकल्प सुरु करण्याचे...! जैतापुर अणुप्रकल्पाविरोधात रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील मच्छिमारांची एकी झाली तर आपल्याला पळता भुई थोडी होईल याची पुर्वकल्पना असल्याने सिंधुदुर्गातील मच्छिमारांना जैतापुर अणुप्रकल्पापासुन कोणताच धोका नाही हा गैरसमज काँग्रेसकडुन जाणीवपुर्वक पसरवण्यात आलाय. त्यामुळेच एरव्ही प्रत्येक प्रश्नी सजग होऊन आंदोलनासाठी उभे राहणारे सिंधुदुर्गातील मच्छिमार बांधव जैतापुर अणुप्रकल्पाविरोधात कोणतेही आंदोलन करताना दिसले नाहीत. यालाच म्हणतात, काँग्रेसचे तोडा फोडा आणि राज्य करा धोरण...!
           रत्नागिरीसह सिंधुदुर्गातीलच नव्हे तर गोवा राज्यातील मच्छिमारी व्यवसाय पुर्णपणे संपवण्याची क्षमता असलेल्या जैतापुर अणुप्रकल्पप्रश्नी बेफिकीर राहुन चालणार नाही. माझ्या बोलण्यावर विश्वास बसत नाही ना...? तुम्ही तारापुर अणुप्रकल्पानजीक असलेल्या मच्छीमार बांधवांना कधीतरी नक्की भेट द्या. मग माझ्या बोलण्यावर तुम्ही फक्त विश्वासच ठेवणार नाही तर तारापुरमधील मच्छिमार बांधवांची काँग्रेस सरकारने केलेली दुरावस्था पाहुन एक मच्छिमार म्हणून तुमचे डोळे नक्कीच पाणावतील. जैतापुर अणुप्रकल्पात निर्माण होणारी उष्णता थंड करण्यासाठी समुद्रातुन दररोज 5200 कोटी लीटर पाणी आत घेतले जाईल आणि सहा अणुभट्ट्यांमध्ये फिरवुन निर्माण झालेल्या अतिरिक्त उष्णतेसह पुन्हा ते जैतापुरच्या समुद्रात सोडले जाईल. आता एवढ्या प्रचंड प्रमाणात उष्णता समुद्रात सोडल्यानंतर जैतापुरपासुन सिंधुदुर्गापर्यँत सर्वत्र समुद्राच्या पाण्याचे तापमान किमान 7 अंश सेल्सिअसने वाढणार आहे, असे जैतापुर अणुप्रकल्पाच्या अहवालात नमुद केले आहे. आजकाल ग्लोबल वार्मिँगमुळे तापमानात 1 अंश सेल्सियसने जरी वाढ झाली तरी मासे मरतात. मग जैतापुर अणुप्रकल्प कार्यान्वित झाल्यानंतर समुद्राच्या पाण्याचे तापमान तब्बल 7 पटीने वाढल्यानंतर ह्या वाढलेल्या तापमानात माशांची अंडी टिकतील का...? पिल्ले जगतील का...? माशांची अंडी, पिल्ले जगली नाहीत तर माशांची पैदास कशी होणार...? रत्नागिरी सिंधुदुर्गच्या समुद्रात माशांची पैदासच झाली नाही तर तुमचा उदरनिर्वाह कसा काय चालणार...? शिवाय या पाण्याबरोबर प्रकल्पातील विषारी रसायने समुद्रात सोडली जातील. त्या घातक रसायनांचा परिणाम होऊन अनेक माशांच्या प्रजाती नष्ट होतील. जैतापुर अणुप्रकल्पाने समुद्राच्या वाढलेल्या तापमानात बाजारात मागणी असणा-या माशांच्या जातीच्या जाती समुळ नष्ट होऊन स्थानिक मच्छिमार देशोधडीला लागणार आहेत . जैतापुर अणुप्रकल्पाच्या भीषण दुरगामी परिणामांचे गांभीर्य समजण्याची किमान बौद्धिक कुवत नसलेले  काँग्रेसचे नेते आपल्या हेकेखोर आणि आततायी व्रुत्तीने सगळ्या मच्छिमार समाजाला विनाशाच्या खाईत लोटत आहे. इतक सगळ धडधडीत वास्तव, मच्छिमारांचा अंधारमय भविष्यकाळ समोर दिसत असताना मच्छिमारांनी काँग्रेस सरकारवर का म्हणुन विश्वास ठेवावा...? शेवटी हा केवळ  मच्छिमारांचा प्रश्न नाही तर त्यांच्यावर अवलंबुन असणारे हजारो इतर व्यावसायिक (वाहतुकदार, सुतार, मेकँनिक, कामगार, इत्यादी) यांचाही प्रश्न आहे.  सर्वात महत्वाचे म्हणजे कोकणचे वैशिष्ठ्य असलेले माशांसारखे पौष्टिक खाद्य जैतापुरच्या विनाशकारी अणुप्रकल्पामुळे कायमस्वरुपी नष्ट होत आहे. पुढच्या पिढीला मासे नाहीसे केले तर ती पिढी आपल्याला कधीच माफ करणार नाही.
           एकीकडे जैतापुरचा अणुप्रकल्प सुरु करत मच्छिमारीचा व्यवसाय संपुष्टात आणुन स्थानिक मच्छिमारांना उद्ध्वस्त करायची स्वप्ने पाहत असलेला काँग्रेसचा नेता दुसरीकडे धनदांडग्यांच्या मोठमोठ्या ट्राँलरना अनुदानित तत्वावर डिझेल पुरवताना दिसतोय. मात्र गरिबीत हलाखीचे जीवन व्यतित करणाऱ्या स्थानिक पारंपारिक मच्छिमारांना अनुदानित तत्वावर केरोसीनचा पुरवठा करायला यांच्या काँग्रेस सरकारला शक्य होत नाहीये. गेली दहा-बारा वर्षे स्थानिक पारंपारिक मच्छिमार अनुदानित तत्वावर केरोसीनचा पुरवठा करा म्हणुन कंठशोष करतायेत परंतु गरिबाची आर्त हाक सत्तेच्या गुर्मीत बहि-या बनलेल्या काँग्रेस पक्षाला आणि त्यांच्या नेत्यांना ऐकु येत नाहीये.
           आता बस्स झाल...! मच्छिमारांनी आणखी किती अन्याय सहन करायचा...? आम्हाला पर्सनीट प्रश्नी सुप्रीम कोर्टातील केसचा पाठपुरावा करणारा नेता हवाय...! जैतापुरचा विनाशकारी अणुप्रकल्प रद्द करुन रत्नागिरीसह सिंधुदुर्गातील मच्छिमारी व्यवसाय वाचवणारा नेता हवाय...!! स्थानिक पारंपारिक मच्छिमारांना अनुदानित तत्वावर केरोसीनचा पुरवठा करणारा नेता हवाय...!!! एकंदरीतच आम्हाला स्थानिक मच्छिमारांचे प्रश्न आपले समजुन त्यासाठी संसदेच्या सभाग्रुहात लढा देणारा नेता हवाय. सत्ता आणि पदाच्या अहंकाराने माज आलेला काँग्रेसचा नेता नेमका याच्या उलट वागतोय. या लोकसभा निवडणुकीत समस्त मच्छिमार बांधव काँग्रेसविरोधी मतदान करुन काँग्रेसच्या उर्मट नेत्यांचा माज नक्कीच उतरवतील. लोकशाहीत मतदार राजा असतो या विधानावर पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब करतील. काँग्रेसने इतकी वर्षी लुबाडल्यानंतरही निवडणुक प्रचारकाळातील त्यांच्या भुलथापांना बळी पडुन मच्छिमार बांधव काँग्रेसलाच मत देणार असतील तर मग देवच तुमचे भले करो. शेवटी इतकच सांगेन की येत्या लोकसभा निवडणुकीत रत्नागिरी-सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात कर्मधर्मसंयोगाने काँग्रेस पुन्हा निवडुन आली तर मच्छिमारांसाठी फक्त रात्रच नव्हे तर दिवससुद्धा वै-याचाच असेल.

मायनिंगच्या विळख्यात गुदमरणारा दोडामार्ग…!

         लोकसभा निवडणुकांच्या तोंडावर केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन अहवालाला मंजुरी देत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील १९२ गावे इको सेँसिटीव्ह घोषित करून आगीत तेल ओतण्याचे काम केले आहे. इको सेँसिटीव्ह झोनला माजी केंद्रीय मंत्री सुरेश प्रभू कारणीभुत आहेत, असा खोटा आरोप करुन काँग्रेसच्या नेत्यांकडुन जिल्ह्यातील जनतेला निवडणुकांच्या तोँडावर संभ्रमित करण्याचा प्रयत्न केला जातोय. त्यामुळे शिवसेना जिल्हाप्रमुख या नात्याने त्या आरोपाला या लेखातुन जाहिर उत्तर देण मी माझ परमकर्तव्य समजतो.
        मित्रांनो, इको सेँसिटीव्ह झोन आणि गाडगीळ-कस्तुरीरंगन अहवाल या दोन भिन्न गोष्टी आहेत. हे सत्य आहे की, सुरेश प्रभुंनी जिल्ह्यातील पर्यावरणद्रुष्ट्या संवेदनशील असलेल्या काही भागात इको-सेँसिटीव्ह झोन लागु करण्याची शिफारस केली होती पण प्रभूंची शिफारस आणि गाडगीळ-कस्तुरीरंगन अहवालाचा काडीमात्र संबंध नाही. गेली दहा वर्षे केँद्रात आणि राज्यात सत्तेवर असलेल्या काँग्रेस सरकारनेच गाडगीळ कमिटी नेमली. त्यानंतर माधवराव गाडगीळांनी तयार केलेल्या अहवालावर टिकेची झोड उठवत गाडगीळ समितीचा अहवाल फेटाळुन लावत पुन्हा कस्तुरीरंगन समिती नेमली. आज त्यामुळेच सावंतवाडी शहर, बांदा शहर, कणकवली बाजारपेठ यासारख्या संवेदनशील पर्यावरणाशी कोणताही संबंध नसणा-या जिल्ह्यातील अनेक भागांना कस्तुरीरंगन अहवालाच्या जाचक अटींचा सामना करावा लागतोय. आता अनेकांच्या मनात प्रश्न येत असेल की जर इको सेँसिटीव्ह झोन इतकाच जाचक असेल तर सुरेश प्रभूंसारखे अभ्यासु खासदार त्याचे समर्थन का करत होते...? प्रभूंची भुमिका समजुन घेण्यासाठी जिल्ह्यातील काही वर्षाँपुर्वीची पार्श्वभुमी समजुन घ्यावी लागेल. त्यावेळी गिर्ये आणि धाकोरे याठिकाणी औष्णिक प्रकल्प प्रस्तावित होते. औष्णिक प्रकल्पांनी जिल्ह्यातील उष्णता वाढुन आंबा-काजु बागायतदार देशोधडीस लागणार होते. सावंतवाडी-दोडामार्ग तालुक्यात अनेक ठिकाणी विनाशकारी मेजर मायनिंग प्रकल्प प्रस्तावित केले गेले होते.कळणेतील विनाशकारी मायनिँग प्रकल्पविरोधात आंदोलन करणा-या ग्रामस्थांना पोलिसांच्या मदतीने अमानुषपणे मारहाण करण्यात आली आणि त्यांच्याविरोधात खुनाचे खोटे गुन्हे दाखल केले गेले. सुरेश प्रभू हे कोकणच्या शाश्वत, सर्वाँगीण आणि समतोल विकासासाठी कटिबद्ध असलेले खासदार होते. त्यासाठीच त्यांनी जिल्ह्याच्या पर्यटनाभिमुख विकासाला प्रोत्साहन देण्यासाठी 1997 साली सिंधुदुर्ग जिल्हा देशातील पहिला 'पर्यटन जिल्हा' घोषित करुन घेतला. आता जैवविविधतेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या पर्यटन जिल्ह्यात मोठमोठे मायनिंग प्रकल्प आणुन येथील पर्यावरणाचाच विध्वंस केला गेला तर कोकणचे वैशिष्ठ्यच संपुन जाईल. मायनिंग माफियांना रान मोकळे करुन दिले तर सिंधुदुर्गचा विध्वंस होऊ शकतो, हे प्रभुंसारख्या दुरद्रष्टी असलेल्या नेत्याने केव्हाच हेरले होते. त्यामुळेच पर्यावरण विध्वंसाचा संभाव्य धोका टाळण्यासाठी केंद्रीय पर्यावरण मंत्री असताना सुरेश प्रभूंनी मोठमोठे मायनिंग प्रकल्प आणि औष्णिक प्रकल्प प्रस्तावित असलेली सावंतवाडी-दोडामार्ग तालुक्यातील गावे इको सेँसिटीव्ह झोनमध्ये समाविष्ट करण्याची शिफारस केली. त्यानंतरच्या काळात गोवा राज्यात खाणमाफियांनी घातलेला धुडगुस पाहुन काँग्रेस सरकारनेही गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समिती नेमली ज्याच्याशी सुरेश प्रभुंनी केलेल्या इको सेँसिटीव्हच्या शिफारशींचा काहीही संबंध नव्हता.
          एखाद्या भागासाठी इको सेँसिटीव्ह झोनचे निकष जाचक आहेत की वरदान आहेत, हे त्या त्या भागाची जैवविविधता पडताळुनच ठरवता येते. सिंधुदुर्गात आंबोली ते मांगेलीपर्यँतच्या पट्ट्यात सर्वाधिक जैवविविधता आढळते आणि यात मानवी हस्तक्षेप करुन निसर्गाचा समतोल बिघडवण्याचा प्रयत्न केला तर त्याचे भीषण परिणाम आपणा सर्वाँनाच भोगावे लागतील. याच पट्ट्यात वाघांचा वावर जास्त आहे. आंबोली ते मांगेली पट्ट्यात अलीकडच्या काळात मायनिंग करुन वाघांची निवासस्थाने नष्ट केल्याने तेच वाघ मानवी वस्तीत घुसुन जनावरे,माणसांवर हल्ले करु लागले आहेत. अगदी गाडगीळ कमिटीनेही दोडामार्ग तालुका इको सेँसिटीव्ह घोषित करण्याची शिफारस केली होती. मात्र कस्तुरीरंगन समितीने तयार केलेला  अहवाल हा 'आग सोमेश्वरी अन् बंब रामेश्वरी' अशातला प्रकार आहे. जो दोडामार्ग तालुका इको सेँसिटीव्ह घोषित करणे काळाची गरज होती, तोच तालुका कोणताही सर्व्हे न करता कस्तुरीरंगन यांनी इको सेँसिटीव्ह झोन मधुन वगळला आहे.त्याच वेळी सावंतवाडी शहर, बांदा, कणकवली बाजारपेठ अशा विकसनशील भागात इको सेँसिटीव्हचे जाचक निर्बँध लादले आहेत. कस्तुरीरंगन यांनी 'हम करे सो कायदा' पद्धतीने कोणताही सांगोपांग विचार न करता सरसकट 192 गावे इको सेँसिटीव्ह घोषित करुन टाकली आहेत. प्रभुंनी सुचवलेला इको सेँसिटीव्ह झोन सावंतवाडी-दोडामार्गच्या ज्या भागात मायनिँग प्रकल्प प्रस्तावित आहेत त्या गावांसाठी वरदानच होता. मात्र काँग्रेस सरकारने नेमलेल्या कस्तुरीरंगन समितीने विनाकारण ज्या 192 गावांचा इको सेँसिटीव्ह झोनमध्ये समावेश केला त्यासाठी तो शाप आहे. कस्तुरीरंगन समिती जेव्हा सिँधुदुर्ग जिल्ह्याच्या दौ-यावर आली तेव्हा पालकमंत्री नारायण राणेच कस्तुरीरंगन यांच्या सोबत होते. त्यामुळेच ज्या शिवडाव गावात राणेँचे क्रशर आहेत तो गाव, त्याचप्रमाणे ज्या दोडामार्ग तालुक्यात राणेँना कळणेसारखे विनाशकारी मायनिँग प्रकल्प करुन विध्वंस करायचा आहेत तो अख्खाच्या अख्खा दोडामार्ग तालुका राणेँनी आपले राजकीय वजन वापरुन कस्तुरीरंगन अहवालातुन वगळुन घेतला. त्यानंतर राजकीय नौटंकी करुन लोकांची सहानुभुती मिळवण्यासाठी 'कस्तुरीरंगन अहवाल मंजुर केला गेला तर प्रसंगी मंत्रीपदाचा राजीनामा देईन' अशी भंपक विधाने केली. प्रत्यक्षात कस्तुरीरंगन अहवाल जेव्हा केँद्र सरकारने स्वीकारला तेव्हा सत्ता आणि मंत्रीपदासाठी हपापलेल्या राणेँनी मंत्रीपद सोडण्यास नकार देऊन दिलेला शब्द पाळला नाही. त्यांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवणा-या जिल्ह्यातील जनतेचा विश्वासघात केला. राणेँच्या राजकीय नौटंकीची ही पहिलीच वेळ नव्हे.याअगोदरही गेल्या वर्षी मतदारसंघात जेव्हा गौणखनिजधारकांचा प्रश्न गंभीर बनला तेव्हा खासदार या नात्याने संसदेत जनतेचा आवाज उठवुन केँद्रात आणि राज्यात सत्तेत असलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या सरकारच्या मंत्र्यांशी चर्चा करुन गौणखनिज प्रश्न मार्गी लावणे, ही निलेश राणेँची नैतिक जबाबदारी होती. एरव्ही मतदारसंघात मोठमोठ्या बाता मारत फिरणा-या खासदाराचे तिकडे दिल्लीतील संसदेत आवाज थंड होतात. आपले खासदार महाशय पाच वर्षाच्या कारकिर्दीत संसदेत अवघे 52 सेकंद बोलले. संसदेत बोलण्यासाठी शब्दांना वजन आणि विषयाचा सखोल अभ्यास लागतो. गौण खनिज प्रश्नाची जाण नसल्याने त्यावर संसदेत बोलण्याऐवजी इकडे गौणखनिज धारकांकडुन पैसे घेऊन महामोर्चे काढण्याची नौटंकी त्यांनी केली. लोकशाहीत मोर्चा काढुन सत्ताधा-यांना प्रश्नांची जाणीव करुन देणे हे विरोधी पक्षाचे काम असते, सत्ताधा-यांचे नव्हे. निलेश राणे सत्ताधारी पक्षाचे खासदार असुन त्यांना त्यांच्या कर्तव्याची जाण नसावी याचे आश्चर्य वाटते. शिवसेनेने विरोधी पक्षाची भुमिका चोखपणे पार पाडत गौणखनिज बंदी विरोधात मोर्चा काढला.काँग्रेसने वर्षभर चिघळत ठेवलेला गौणखनिज बंदीचा प्रश्न शेवटी शिवसेनेचे माजी खासदार सुरेश प्रभुंनीच दिल्ली दरबारातील आपले राजकीय वजन वापरुन केँद्रीय पर्यावरण मंत्रालायला पत्र लिहुन तडीस नेला.
           दोडामार्ग तालुक्याच्या निर्मितीपासुन त्याला कॉंग्रेसने मागासच ठेवला मात्र त्यातील खनिजसंपन्न गावे इकोसेँसिटीव्ह करण्याची वेळ आली तेव्हा नेतेमंडळींना दोडामार्गच्या विकासाची आठवण झाली. हा विकास नक्की जनतेचा आहे की काँग्रेसच्या नेतेमंडळीँचा, याबाबत जरा स्पष्टीकरण मिळेल का...? महाराष्ट्रात महाबळेश्वर, माथेरान आणि डहाणुचा इको सेँसिटीव्ह झोन मध्ये समावेश होतो.  विकासाच म्हणाल तर महाबळेश्वरला 2010-11 या एका वर्षात 11 लाख पर्यटकांनी भेट दिली आणि 100 कोटी रुपयांची स्ट्राँबेरी विकली गेली. सिंधुदुर्गला देशातील एकमेव 'पर्यटन जिल्हा' घोषित करुन आज 17 वर्षे लोटली, मग अजुनही महाबळेश्वरच्या धर्तीवर इको-टुरिझमच्या द्रुष्टीने कोणतेही प्रयत्न का करण्यात आले नाहीत...? इको सेँसिटीव्ह झोनमध्ये सागरी मालावर प्रक्रिया करणारे उद्योग, क्रुषी उत्पादनावर आधारित उद्योग, पर्यटन उद्योग, फर्निचर उद्योग, काजु कारखाना असे 16 प्रकारचे उद्योग करता येतात. फक्त मायनिंगसारखे 'नसते उद्योग' करता येत नाहीत.
          एखाद्या गावात  300-400 फुट खोल खाणी खणुन मायनिंग प्रकल्प केला गेला तर आजुबाजुच्या गावांमधील पाण्याचा प्रवाह खाणीच्या दिशेने वाहु लागतो आणि सगळे पाणी खाणीमध्ये जमा होते. परिणामी, फक्त 30-40 फुट खोल असलेल्या विहिरी कोरड्या पडु लागतात. सध्या मायनिंग प्रकल्पांमुळेच सिंधुदुर्गातील लोकांना उन्हाळ्याच्या सुरुवातीलाच सर्वत्र पाणीटंचाईचा सामना करावा लागत आहे. या समस्येची भीषणता अनुभवायची असेल तर शेजारील गोवा राज्याचे निरीक्षण करा. मायनिंगमुळे डोंगर बोडके झाल्यानंतर पुढच्या पिढ्यांना निसर्ग म्हणुन आपण नक्की काय दाखवणार आहोत...? हा प्रश्न प्रत्येकाने स्वतःला विचारून पहायला हवा.लेखाच्या शेवटी एवढीच अपेक्षा व्यक्त करतो की, येत्या लोकसभा निवडणुकीत आपले बहुमुल्य मत देताना मायनिंग माफियांना प्रोत्साहन देत विनाशकारी मायनिंग प्रकल्प जिल्ह्यात आणून कोकणचे कोकणपण नष्ट करू पाहणा-यांना मतदारसंघातील सुज्ञ आणि समंजस जनता नक्कीच अद्दल घडवेल.

"रस्त्यावरच पोस्टर काढाल,
लोकांच्या मनातुन वैभवला कसा बाहेर काढणार...?"

सिँधुदुर्गात नक्की पोलिस यंत्रणा आहे की खाकी वर्दीत काँग्रेस समर्थक वावरतायेत तेच कळायला मार्ग नाही. कट्ट्यात वैभव नाईकांचा बँनर हटवण्यासाठी पोलिसांनी प्रयत्न केले. याअगोदरही कणकवलीत शिवाजी चौकात भाजपचा 'नमो नमन करुया' बँनर फाडला होता, कुडाळ प्रवेशद्वारावर लावलेला मनसेचा बँनर फाडण्याचा प्रयत्नही काही अज्ञातांनी केला. आता हे 'अज्ञात कार्यकर्ते' नेमके कोणाचे आहेत, हे वेगळ सांगायची गरज नाही. पक्षीय तेढ निर्माण करणा-या समाजकंटकांना अटक करुन शिक्षा करणे खुप दुरच राहिले, आता पोलिसयंत्रणा स्वतःच विरोधी पक्षांचे बँनर उतरवु पाहतायेत. पोलीसच सत्ताधा-यांना झुकते माप देणार असतील तर न्यायाची अपेक्षा कुणाकडुन करायची...?

'पायाखालची वाळु सरकली की पक्षाचा तोल ढासळतो.' सध्या सिँधुदुर्गातील काँग्रेसची तशीच काहीशी बिकट अवस्था झाली आहे. त्यांना एवढच सांगु इच्छितो की,

'कोँबड झाकल म्हणुन सूर्य उगवायचा राहत नाही.'

त्यामुळे पोलिसांच्या मदतीने वैभव नाईकांचे बँनर हटवलात म्हणुन वैभव नाईकांना विधानसभा जिँकण्यापासुन तुम्ही रोखु शकणार नाही. गेली 10 वर्षे काँग्रेस सरकारने जी कुकर्म केली आहेत त्यांचा हिशेब चुकता करण्यासाठी लोक निवडणुकांची आतुरतेने वाट बघतायेत. येत्या निवडणुकांमध्ये सिँधुदुर्गची सुज्ञ जनता काँग्रेसला आडव पाडल्याशिवाय शांत बसणार नाही. त्यात विरोधकांचे बँनर हटवण्याच्या भ्याड कारवाया केल्यात तर उरलीसुरली मतेही गमावुन बसाल.

जे पोस्टर तुम्ही हटवु पाहत होता ती इतक्या दिवसात वैभवने सामान्य लोकांसाठी रस्त्यावर संघर्ष देऊन केलेली आंदोलने होती. म्हणुनच पोस्टरमधील आंदोलनाच्या छायचित्रांनी बिथरल्यानंतर ते पोस्टर हटवण्याचा घ्रुणास्पद प्रयत्न तुम्ही पोलिसांच्या मदतीने केला. अरे मुर्खाँनो, पोस्टर हटवाल पण वैभवने केलेल्या आंदोलनांच काय...? त्या आंदोलनांमुळेच वैभवने लोकांच्या मनात घर केले आहे. सिँधुदुर्गातील जनतेला वैभव नाईक आपलासा वाटु लागलाय आणि येत्या निवडणुकांमध्ये या आपुलकीचे रुपांतरच मतांमध्ये होणार आहे. आता लोकांच्या मनातुन वैभवला कसे हटवणार..??

काँग्रेसचा पराभव निश्चित झाला आहे त्यामुळे असली भ्याड क्रुत्ये करण्यापेक्षा मोठ्या मनाने पराभवाचा स्वीकार करा. परमेश्वर तुम्हाला सुबुद्धी देवो.

वैभव नाईक, तुम्हाला 'लढ' म्हणा अस सांगायची गरज मला वाटत नाही कारण मला खात्री आहे की लढण्याचा गुण तुमच्या रक्तातच आहे. आज तुम्हाला 'सिँधुदुर्गचा ढाण्या वाघ' ही उपाधी जनतेनेच बहाल केली आहे. कणकवलीत तुमच्या एका डरकाळीने कधीकाळी कोकणात वाघ बनुन फिरणारे आता उंदीर बनुन बिळात जाऊन लपतात.

फारच थोड्या कालावधीत तुमच्या स्वभावाचा आणखी एक गुण माझ्या लक्षात येतोय की आंदोलन करताना तुमच्या स्वभावात जाणवणारी आक्रमकता इतर वेळी चुकुन सुद्धा दिसुन येत नाही. आंदोलन करताना शत्रुच्या अंगावर धावणारा वैभव इतर वेळी मात्र शांत, मनमिळाऊ आणि मुख्य म्हणजे सामान्यातल्या सामान्याशी आदराने बोलतो. राजकीय व्यक्तीँमध्ये हमखास आढळणारा अहंकार तुमच्या सावलीत सुद्धा दिसत नाही. कदाचित याच गुणामुळे तुम्ही लोकांना आपलेसे वाटत राहता. राजकरणात पुढे कितीही मोठी पदे मिळालीत तरी सामान्याशी जोडलेली ही नाळ अशीच सोबत ठेवा.
तुमच पुर्ण आयुष्यच समरांगण झालय आणि या लढाईत मी तुमच्या 'मागे' नाही तर खांद्याला खांदा देऊन तुमच्या 'सोबत' आहे. ही लढाई एवढ्यात संपणार नाही. बाळासाहेबांच्या जीवावर मोठे होऊन पुढे गद्दारी करणा-या खानदानाचा संपुर्ण राजकरणातुन बिमोड करत नाही तोपर्यँत ही लढाई चालुच राहिल. भविष्यात "जिल्हाप्रमुख वैभव नाईक" हे वाचण निदान मला तरी आवडणार नाही. मी त्या क्षणाची आतुरतेने वाट बघतोय जेव्हा या फोटोच्या खाली अभिमानाने लिहिलेले असेल-

"माननीय आमदार वैभवजी नाईक..."

इरादा आहे पक्का,
यंदाच देऊ धक्का...!!!

लेखांची माळ तुटली, भावना गुंतलेल्याच आहेत...!

कालच कणकवलीमध्ये तरुण भारतचा 'गुरवे नमः' सदराच्या निरोपाचा सोहळा पार पडला. काँलेजवाल्यांच्या कटकटीने कणकवली गाठु शकलो नाही. सोहळ्याला उपस्थित राहु शकलो नाही याच नक्कीच वाईट वाटतेय पण त्याहीपेक्षा अविनाश धर्माधिकारी सरांसारख्या महाराष्ट्रातील नावाजलेल्या वक्त्याचे विचार ऐकु शकलो नाही याच दुःख होतय.

आजच्या तरुण भारतमधील मेळाव्याला जमलेल्या श्रोत्यांचा फोटो पाहिला आणि मनातल्या मनात विजय शेट्टीँना सलाम ठोकला. एक पत्रकार म्हणुन विजय शेट्टी किती सरस आहेत हे वेगळं सांगायला नको पण कालच्या कार्यक्रमानंतर जिल्ह्यातील सर्वोत्क्रुष्ट आयोजकांमध्ये विजय शेट्टीँच नाव सामील झालय. 'गुरवे नमः' समारोप सोहळ्याच्या अगोदर पंधरा दिवस कार्यक्रमाच मार्केटिँग कस करायच असत याची शेट्टीँनी केलेली रचनाबद्ध आखणी भारावुन टाकणारी होती. आम्हाला एमबीए मार्केटिँगमध्ये शिकवले जाणारे कन्सेप्ट शेट्टीँनी पत्रकार पेशात राहुन प्रत्यक्षात आणुन दाखवले. खरच एका एमबीएच्या विद्यार्थ्याला लाजवेल असच विजय शेट्टीँच नियोजन होत. खास करुन रविवारच्या 'तरुण भारत'मध्ये विजय शेट्टीँनी लिहिलेला समारोपाचा लेख थेट भावनांना हात घालणारा होता. 'अश्रुंची झाली फुले' म्हणता म्हणता अलगद डोळ्यात अश्रु आणणारा होता. लोकशाहीच्या चौथ्या स्तंभात लोकांना प्रत्यक्ष सहभागी करुन घ्यायची किमया तरुण भारतने केली. 'गुरवे नमः' सदरात 382 लेख प्रसिद्ध झाले. म्हणजेच सिँधुदुर्गच्या कानाकोप-यात शिक्षणाचे पवित्र कार्य पार पाडत असलेल्या 382 गुरुंची संपुर्ण जिल्ह्याला ओळख झाली आणि त्या सर्वाँनाच एखाद्या पुरस्कारापलीकडचा पुरस्कार प्राप्त करुन दिला. महत्वाचे म्हणजे सामान्यातील सामान्य लोकांनी वर्तमानपत्रात व्यक्त होण्याचा प्रयत्न केला. आपल्या लेखणीतुन गुरुप्रती असलेल्या भावना कागदावर उतरवल्या. या 382 पुष्पांपैकी 3 पुष्पे मी माझ्या गुरुंना अर्पण केली होती आणि शेवटच्या श्वासापर्यँत मला त्याचा अभिमानच राहिल. विजय शेट्टी या अवलिया पत्रकाराला, आयोजकाला मनापासुन धन्यवाद आणि पुढील वाटचालीसाठी शुभेच्छा...!

पक्षासमोर मतदार खरच इतके क्षुल्लक असतात का...?

गेल्या आठवड्यातच मतदारसंघाची पाहणी करुन आलो. अगदी ओळखपाळख नसलेल्या लोकांचे भेट घेण्याकरता फोन येत होते. प्रत्यक्ष भेटल्यानंतर एकच प्रश्न वारंवार विचारला जायचा-

"सुरेश प्रभूंना उमेदवारी मिळवुन देण्यासाठी आमची काय मदत होऊ शकते...?"

काय उत्तर देऊ मी या लोकांना...? मी कोणी शिवसेनेचा पदाधिकारी नाही किँवा एखाद्या नेत्याला तिकीट मिळवुन देण्यासाठी पक्षांतर्गत काय प्रक्रिया असते याचीही मला माहिती नाही. बिचारे सामान्य लोक शिवसेनेच्या शाखाशाखांवर तिथल्या शाखाप्रमुख, तालुकाप्रमुख किँवा जिल्हाप्रमुखांची भेट घेत होते. विनायक राऊतांची उमेदवारी फिक्स झाली हे माहित असुनही सुरेश प्रभूंना उमेदवारी मिळावी म्हणुन लोकांनी स्वतःहुन केलेला हा केविलवाणा आणि अयशस्वी प्रयत्न होता. लोकशाहीत मतदार हा राजा असतो असे कुठेतरी ऐकल होत. मग याच मतदाराला एखाद्या पक्षासमोर एवढ हतबल व्हायची का वेळ यावी...? लोकशाहीत आपले बहुमुल्य मत देणा-या मतदाराला आपल्या आवडीचा उमेदवार पक्षाला सुचवण्याचे स्वातंत्र्य अद्याप का मिळाले नाही...?? या सगळ्यात एक महत्वाचा प्रश्न ऐरणीवर येतो की, पक्षांसमोर मतदार खरच इतका क्षुल्लक ठरतो का...???

रत्नागिरी-सिँधुदुर्ग मतदारसंघात काँग्रेसचे उमेदवार निलेश राणेँविरुद्ध प्रचंड असंतोष आहे. सभ्य आणि विद्वान उमेदवारांची परंपरा असलेल्या या मतदारसंघात लोकांना पुन्हा एकदा सुरेश प्रभूच खासदार म्हणुन हवे आहेत. एकीकडे सत्तापरिवर्तनासाठी लोकांच्या भावना तीव्र असताना शिवसेना मात्र उमेदवार निवडीबाबत आडमुठेपणाचे धोरण स्वीकारताना दिसतेय. राणे नको असतील तर शिवसेना लादेल त्या उमेदवारालाच लोकांनी निमुटपणे मत द्यावे. लोकांच्या भावनांशी आम्हाला काही देणघेण नाही. त्यामुळेच लोकांना जरी सुरेश प्रभु उमेदवार म्हणुन हवे असले तरी आम्ही विनायक राऊतांनाच उमेदवारी देणार. सत्ताबदल पाहिजे असेल तर मत द्या. बाकी तुमच्या भावना गेल्या खड्ड्यात...!

काय म्हणाव पक्षाच्या या हेकेखोरपणाला...? यापुढे लोकांना ग्रुहित धरुनच पक्ष चालणार असतील तर अशा पक्षांना लोकांनीच का म्हणुन अद्दल घडवु नये...??

निवडणुक ही मुद्द्यांवर लढवली जाते.मला शिवसेना नेत्यांना एकच प्रश्न विचारायचा आहे की येत्या लोकसभा निवडणुकीत तुम्ही जनतेसमोर कोणते मुद्दे घेऊन उतरणार आहात...? राणेविरोध हा निवडणुकीचा मुद्दा असु शकत नाही. फक्त निलेश राणे खासदार म्हणुन अपयशी ठरले त्यासाठी तुम्ही आम्हाला मत द्या, हा प्रचाराचा मुद्दा असु शकत नाही. निलेश राणेँना अयोग्य ठरवण्यासाठी अगोदर शिवसेनेचा उमेदवार कसा योग्य आहे हे स्पष्ट कराव लागेल.

विनायक राऊत म्हणतात की त्यांनी 12.5 कोटीँचा निधी मतदारसंघासाठी आणला. या वक्तव्याबरोबरच विनायक राऊतांनी अजुन एक गोष्ट स्पष्ट करावी की जर निलेश राणेँनी मतदारसंघासाठी आणलेला निधी 12.5 कोटीँपेक्षा जास्त असला तर लोकांनी निलेश राणेँना मत द्यायच का...? मतदारसंघात निधी आणण्याच्या बाबतीत राणे परिवाराचा हात कोणीच धरु शकणार नाही, ही गोष्ट विरोधकांनाही मान्य करावीच लागेल. मात्र जो जास्तीत जास्त निधी आणेल तो चांगला नेता अस म्हणण शुद्ध मुर्खपणा आहे. नेत्याने जो निधी मतदारसंघात आणला त्याचा प्रत्यक्षात लोकांसाठी किती उपयोग झाला हे लोकांच्या द्रुष्टीने महत्वाचे आहे. राणेँनी मतदारसंघासाठी निधी आणला आणि त्यांच्या बगलबच्चांनी तो मधल्या मधे हडपला तर अशा निधीचा लोकांसाठी उपयोग काय...? आज सिँधुदुर्गातील लोकांना वैद्यकीय सुविधांसाठी शेजारील गोवा राज्याच्या भिकेवर जगायची वेळ येत आहे. इतक्या वर्षात आणलेल्या निधीतुन राणे लोकांसाठी एक सुसज्ज रुग्णालय उभारु शकले नाही तर तो निधी काय कामाचा...?

लोकसभा निवडणुकीच्या प्रसंगी बोलताना तुलना कोणी किती निधी आणला यापेक्षा कोणी किती विकास केला या मुद्द्यावर व्हायला हवी. माजी खासदार सुरेश प्रभूंनी 19 जानेवारीला अक्षरयात्रा पुरवणीत 'कोकण विकासाच्या दाहि दिशा' हा लेख लिहुन ख-या अर्थाने मतदारसंघाच्या विकासाचा मुद्दा पुढे आणला. या लेखात सुरेश प्रभूंनी विविध योजना राबवुन मतदारसंघाचा सर्वाँगीण, समतोल आणि शाश्वत विकास कसा केला याची मुद्देसुत मांडणी केली. याशिवाय भविष्यात कोकणचे पर्यावरण राखुन विकास कसा करता येऊ शकतो यासंदर्भात मार्गदर्शनही केले. सुरेश प्रभुंच्या या लेखानंतरच मतदारसंघाच्या विकासासाठी प्रभुंसारखी दुरद्रुष्टी असणारा नेता खासदार असायला हवा याची लोकांना जाणीव झाली आहे आणि म्हणुनच हे लोक प्रभुंना पाठिँबा देत आहेत. सुरेश प्रभू उमेदवार म्हणुन का महत्वाचे आहेत हे शिवसेनेने अगोदर समजुन घेतले पाहिजे. राणेँना त्यांच्या पातळीवर येऊन किँवा क्रिकेटच्या भाषेत राणेँच्या पिचवर राणेँना हरवणे कोणालाच शक्य नाही. उदाहरणच द्यायचे झाले तर राडे करण्यासाठी लागणारे गुंड विनायक राऊतांपेक्षा राणेँकडे जास्त आहेत. जनसंपर्काच म्हणाल तर एका दिवसात राऊत जेवढ्या गावात संपर्क करु शकतात त्याच्या तिप्पट गावात तिघे राणे पितापुत्र एका दिवसात जनसंपर्क करु शकतात. सध्या सगळीकडेच क्रिकेट स्पर्धांना पेव फुटलाय. आता एखाद्या क्रिकेट स्पर्धेला राऊतांनी 1 लाखाचे बक्षीस दिले तर 2 लाख बक्षीसाची रक्कम असलेल्या अशा दहा स्पर्धा भरवायची राणेँची ऐपत आहे. एखाद्या मंदिराला राऊतांनी 10 लाख देणगी दिली तर त्याच मंदिराला 1 कोटी देण्याची राणेँची तयारी आहे. थोडक्यात काय तर राणेँकडे जेवढे गुंड, पैसा आणि जनसंपर्क करण्याची क्षमता आहे तेवढी सगळ्या विरोधी पक्षांकडे एकत्रितपणेही नाही. त्यामुळे जनसंपर्क ठेवण्याची किँवा राडे करण्याची आणि पैसे खर्च करण्याची क्षमता असलेला उमेदवार राणेँना हरवु शकेलच असे नाही.
राणेँना पराभुत करायच असेल तर त्यांची कमकुवत बाजु विरोधकांना शोधुन काढावी लागेल. सभ्यपणा आणि विद्वत्ता या दोनच अशा गोष्टी आहे ज्यांच कितीही सोँग राणेँनी घेतल तरी लोकांना त्यावर विश्वास बसुच शकत नाही. त्यामुळेच राणेँना पराभुत करण्यासाठी सभ्य आणि विद्वान अशा प्रभुंची उमेदवार म्हणुन निवड करणे अपरिहार्य आहे.

लोकसभा निवडणुकीनंतर केँद्रात एनडीए सरकार येणार हे एव्हाना स्पष्ट झालाय. वाजपेयी सरकारच्या कार्यकाळात सर्वोत्क्रुष्ट केँद्रीय मंत्री म्हणुन नावाजल्या गेलेल्या प्रभुंना यावर्षी नक्कीच मंत्रीपद मिळेल. त्यामुळे प्रभुंचा प्रचार करताना तुम्ही भावी केँद्रीय मंत्र्याला मत देत आहात असा सकारात्मक प्रचार पक्षातर्फे केला जाऊ शकतो. राजापुर मतदारसंघाने देशाला नाथ पै, मधु दंडवते यांच्यासारखे सभ्य आणि विद्वान खासदार दिले. सध्या देशाच्या संसदेतील खासदारांमध्ये सभ्यपणा दिसेनासा झालाय. टिम अण्णांच्या म्हणण्यानुसार 150 पेक्षा जास्त खासदारांवर गुन्हे दाखल झालेले आहेत. गुंड प्रव्रुत्तीच्या खासदारांमुळे संसदेच्या पवित्र मंदिराचे पावित्र्य धोक्यात आले आहे. सभ्य खासदारांमध्ये बुद्धिमत्तेचा अभाव प्रकर्षाने जाणवतोय. अशा वेळी सभ्यपणा आणि विद्वत्ता हे दोन्ही गुण ठासुन भरलेला खासदार नजरेला पडणे 'दुर्मिळ योग' बनलाय. कोकणातील लोकांच्या पुर्वजांनी खरच काहीतरी पुण्य केल असणार. त्यांच्या क्रुपेनेच सुरेश प्रभुंच्या रुपात या पठडीतला दुर्मिळ खासदार आपल्या मतदारसंघात अजुनही आहे. बाळासाहेबांच्या निधनानंतर सुसंस्क्रुत खासदारांना संसदेपर्यँत पोहोचुच द्यायचे नाही असा विडा शिवसेनेच्या पक्षश्रेष्ठीँनी उचललेला दिसतोय. सुरेश प्रभुंना शिवसेनेने सर्वप्रथम राज्यसभेवर पाठवले नाही आणि आता प्रभुंचे लोकसभेचे तिकीट कापुन एका सज्जन माणसाला राजकरणातुन कायमचा संपवण्याचा घ्रुणास्पद प्रकार शिवसेनेने केला आहे. अजुनही सामान्य लोक मुग गिळुन गप्प आहेत.शिवसेनेसारख्या पक्षाला जन्माची अद्दल घडवण्यासाठी आता सामान्य लोकांनाच एकी दाखवावी लागेल. नाहीतर भविष्यात पुर्ण संसदच गुंडानी भरलेली दिसेल. या देशाचे दुर्देव इतकेच आहे की इकडे दुर्जनशक्ती स्वतःचे हित साधण्यासाठी एकत्र येतात पण सज्जनशक्तीँचे एकत्रिकरण कधीच होत नाही. सज्जनशक्ती नेहमीच अलिप्त राहतात. ज्या दिवशी सज्जनशक्ती एकवटतील तेव्हाच शिवसेनेसारखे पक्ष सुतासारखे सरळ होऊन सुरेश प्रभुंसारख्या सभ्य नेत्याला उमेदवारी देतील.

निवडणुकीतील सर्व बाजु प्रभुंसाठी अनुकुल असताना केवळ पक्षश्रेष्ठीँची मर्जी राखण्यासाठी राऊतांना उमेदवारी दिली तर जनतेने हताश होण्याची काही गरज नाही. निवडणुकीत प्रभुंना अपक्ष म्हणुन उभे करुन त्यांचा प्रचार ही स्वतःची नैतिक जबाबदारी समजुन पार पाडावी. त्यानंतर अपक्ष सुरेश प्रभुंनी मिळवलेला विजय हा लोकशाहीत मतदार राजा असतो या गोष्टीवर पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब करणारा असेल.

"...आणि 'दगड' लोकसभेचा उमेदवार झाला."

सेनेचे कट्टर समर्थक नेहमी मला उपहासाने सांगायचे की,
"पक्षाने 'दगड' जरी उभा केला तरी आम्ही त्याला निवडुन आणु."

आज तरुण भारतमधील बातमी वाचुन मी अवाकच झालो. कार्यकर्त्याँच्या शब्दांचा मान राखत पक्षश्रेष्ठीँनी लोकसभेसाठी चक्क दगडालाच उमेदवारी बहाल केली आहे.
आजपर्यँत दगडाला शेँदुर फासत देव करण्याच्या आख्यायिका ऐकल्या होत्या पण इकडे तर दगडालाच उमेदवार म्हणुन निवडणुकीत उतरवले. काय करणार...! कलियुगातील पक्षांकडुन यापेक्षा वेगळ्या उमेदवाराची अपेक्षा करणेही चुकीचे आहे.

आम्ही दगडाला निवडुन आणु हे पक्षाप्रती भावनिक होऊन म्हणणे समजण्यासारखे आहे पण व्यावहारिक जीवनात दगड क्वचितच निवडुन येतात. अन्यथा एव्हाना संबंध महाराष्ट्रात भगवा फासलेले दगड नेतेपदी मिरवताना दिसले असते.

आता याच दगडाच बघा ना...! यापुर्वी विधानसभा निवडणुकीत मुंबईमधील मतदारसंघात या दगडाला लोकांनी एकदा नव्हे तर सलग दोनदा पायदळी तुडवले आहे. म्हणुनच मागच्या दाराने विधानपरिषदेत जायची वेळ आली. आता मुंबईसारख्या शहरात दगडाला उमेदवार मानणारे सेना कार्यकर्ते कमी आहेत का...?मग तरीसुद्धा या दगडाचा मुंबईत पराभव का झाला...? कारण निवडणुकांमध्ये कोणत्याही दगडाला मत द्यायला फक्त त्या त्या पक्षाचे भावुक कार्यकर्ते नसतात तर आमच्यासारखे सामान्य लोक देखील असतात. विचार करुन मत देणारे लोक पक्षाने उभ्या केलेल्या दगडांना त्यांची योग्य ती लायकी दाखवतात आणि एका चांगल्या उमेदवारालाच आपले बहुमुल्य मत देऊन निवडुनही देतात. जनतेने विधानसभेला दोनदा नाकारल्यानंतर माझ्यासारखा कोणी असता तर राजकरण सोडुन संन्यास घेऊन हिमालयात गेला असता. मात्र काही निर्लज्ज लोकांमध्ये कोडगेपणा ठासुन भरलेला असतो. विधानसभेत दोनदा पराभव झाल्यानंतर मुंबईतला मतदारसंघ सोडुन फरार झाले आणि इकडे कोकणात थेट लोकसभा निवडणुका लढवण्यासाठी आले. हे म्हणजे बारावीत शास्त्र शाखेत नापास झालेल्या पोराने इंजिनिअरीँगची डिग्री मिळवण्याचे स्वप्न बघण्यासारखे आहे. अरे पोरा, अगोदर बारावी तर पास हो. मग इंजिनीअरीँगच बघु...! पण कोण काय करणार...? हे राजकरण आहे इकडे फक्त पैसा बोलतो. पक्षश्रेष्ठीँच्या समोर पैशांच्या पेट्या टाकल्या की त्यांचे कान बहिरे होऊन, सामान्य लोक कोणाला उमेदवारी द्यायला सांगतायेत ते ऐकुच येत नाही. त्याचबरोबर पैशांच्या बंडलांसमोर पक्षश्रेष्ठीँची द्रुष्टीदेखील अंध होऊन जाते. त्यांना स्पर्धेत असलेला 'सभ्य आणि विद्वान' उमेदवार दिसतच नाही. अरे, पैशाने विकले जाऊन दगडांना उमेदवारी द्याल पण निवडणुकीत मत देणा-या मतदारांना कसे विकत घ्याल...? अशा दगडांना उमेदवारी दिल्यामुळेच साहेबांनी रक्ताच पाणी करुन उभारलेल्या सोन्यासारख्या पक्षाचा आज 'दगड' व्हायची वेळ आली आहे. पैशांच्या धुंदीत मश्गुल होऊन भान हरपलेल्या मदांधांना हे कोणी समजवावे...? साहेबांनी रत्नपारख्याच्या नजरेने एक-एक हिरा जमवुन पक्ष बांधला आणि आज थिल्लर पैशांपायी साहेबांच्या त्या हि-यांनाच बाजुला करुन दगडांना पुढे आणुन तुम्ही नक्की काय साध्य करू पाहत आहात...? हरामखोरांनो, साहेबांनी ऊन्हातान्हात फिरुन, उभ आयुष्य खर्च करुन, उभारलेल्या पक्षाचा त्यांच्या पश्चात विध्वंस करताना तुम्हाला लाज कशी वाटत नाही...??

शिक्षणाचाच विषय आला म्हणुन एक गोष्ट सांगतो, राजापुर मतदारसंघाने आजपर्यँत नाथ पै, मधु दंडवते आणि सुरेश प्रभू अशा विद्वान उमेदवारांनाच प्राधान्य दिले आहे. त्यामुळे C.A, L.L.B, Phd, B.Com अशा एकापेक्षा एक पदव्या मिळवलेल्या आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर आपल्या बुद्धिमत्तेने नावाजलेल्या उमेदवाराला नाकारुन ज्या दगडाला पुढे आणत आहात त्याची शैक्षणिक पात्रता काय आहे...? की बुद्धिमत्तेच्या निकषावरही उमेदवाराच्या डोक्यात 'दगड'च भरलेले आहेत...?? कोकणच्या लोकांनी आजपर्यँत बुद्धिमान उमेदवारालाच आपले बहुमुल्य मत देऊन मतदारसंघाचा वारसा जपलेला आहे. त्यामुळे मतदानापुर्वी उमेदवाराची शैक्षणिक पात्रता जाहिर करावीच लागेल.

अजुनही काही लोक प्रभुंना पक्ष राज्यसभेवर पाठवणार अशी खोटारडी आश्वासने देत आहेत. त्या अर्धवटांना एवढच सांगेन की राज्यसभेची जागा याअगोदरच उद्योगपती धुत आणि संजय काकडे यांना बहाल केलेली आहे. यातील संजय काकडेँनी इयत्ता सातवी पास एवढे उच्चशिक्षण घेतले आहे. आता राज्यसभेत एवढे उच्चशिक्षित उमेदवार पाठवणारा पक्ष लोकसभेला कोणत्या दर्जाचे उमेदवार देईल हे वेगळे सांगायला नको.

काही कार्यकर्ते सांगतात त्यानुसार धुत यांनी यापुर्वी खासदारकीच्या काळात फार मोठा जनसंपर्क ठेवला असेल किँवा काकडेँनी संघटना उभारली असेल. त्यामुळेच प्रभुंना डावलुन या दोन महाशयांना राज्यसभेची सीट बहाल केली असावी. नाही का...?

असो, मांजर डोळे बंद करुन दुध पिते कारण त्याला वाटते आपण दुध पितोय हे जगाला कळणार नाही. प्रत्यक्षात दुनियेला सगळ माहित असत. "ये पब्लिक है, सब जानती है." धुत किँवा काकडे यांनी राज्यसभेवर जाण्यासाठी किती पेट्या देऊन पक्षसेवा केली हे शेँबड्या पोरालाही माहित आहे. त्याच पक्षाने लोकसभा उमेदवारी दगडांना कशी बहाल केली हे वेगळ सांगायची गरज वाटत नाही.

शेवटी इतकच सांगेन की, घोड्यांच्या शर्यतीत रंग फासलेल्या गाढवाला उतरवता येईलही पण शर्यतीला सुरुवात होताच जेव्हा तो गाढव आडवातिडवा धावु लागतो तेव्हा लोकांना लगेच कळत-

"अरेच्चा हा घोडा नाही...! हा तर गाढव आहे."

कोकणच दुर्देव इतकच की नाथ पै, मधु दंडवते यांच्या उमेदवारीने पवित्र झालेल्या या मतदारसंघात प्रथमच घोड्यांची नव्हे तर गाढवांची शर्यत होत आहे. फक्त आम्ही या 'गाढवांच्या शर्यतीत घोड्याला उतरवु पाहत होतो पण उमेदवारी देणा-या गाढवांना शेवटी 'दुसरा गाढव'च शर्यतीसाठी योग्य वाटला. दुर्देवाने आता कोणता गाढव शर्यतीत जिँकतोय, हे आम्हाला पाहायचय.

आपल्या मतदारसंघातील गाढवांच्या शर्यतीचे साक्षीदार होण्याअगोदर मधु दंडवतेँनी डोळे मिटले आणि मोठ्या संकटातुन सुटले. अन्यथा आज त्यांच संवेदनशील मन नक्कीच दुखावल असत.

"फिरुनी पुन्हा नवे, नाते मला हवे...!"

'प्रेम' या शब्दाला प्रत्येकाच्या आयुष्यात महत्वपुर्ण स्थान आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाने कधी ना कधी कोणावर तरी नक्कीच प्रेम केले असेल. खास करुन ती व्यक्ती तुमची प्रियकर अथवा प्रेयसी असेल तर अशा परिस्थितीत त्या व्यक्तीला आपल्या तिच्यावर असणा-या प्रेमाची कबुली देण अपरिहार्य बनत. आता प्रेमाची कबुली नेमकी कधी द्यावी हे बहुतेक वेळा कळत नाही आणि मग गोँधाळल्यासारख व्हायला होत. पाश्चात्यांनी त्यासाठीच 'Valentine day' ची संकल्पना पुढे आणली. फक्त पाश्चात्यांनी संकल्पना आणली म्हणुन आपल्या महान संस्क्रुतीचे गोडवे गात Valentine day ला विरोध करुन नाक मुरडणारे अनेक तथाकथित संस्क्रुतीरक्षक भेटतील. त्यांच्या विरोधाकडे दुर्लक्ष करुन या दिवशी प्रत्येक प्रियकराने आपल्या प्रेयसीसमोर प्रेमाची कबुली दिली पाहिजे. ती आपल्या आयुष्यात किती महत्वाच्या स्थानी आहे याची जाणीव तिला करुन दिली पाहिजे. आजच्या दिवशी प्रेमाबद्दलचे माझे काही अनुभव तुमच्याशी शेअर करायला मला नक्कीच आवडेल.

"साधारण 5-6 वर्षापुर्वी 'ती' माझ्या आयुष्यात आली. वयच असत ते प्रेमात पडण्याच...!
प्रेमाची हुरहुर लागण्याच...!!
या जगात आपल अस हक्काच कोणी तरी असाव ही भावना बळावण्याच...!!! 'प्रेम' आणि 'आकर्षण' या शब्दातला फरक कळत नसतानाही मी तिच्या प्रेमात पडलो. आम्ही पहिल्यापासुनच एकमेकांचे चांगले मित्र होतो, नंतर फोनवर बोलण होऊ लागल आणि माझ्या नकळत 'ती' माझ्या आयुष्याचा 'अविभाज्य' भाग बनली. सुरुवातीचे काही महिने फोनवर तासनतास गोडगोड बोलण्यात गेले. एकीकडे लेक्चरला एक-एक मिनिट तासावानी वाटायचा आणि दुसरीकडे फोन ठेवल्यावर दोन-तीन तासांच बोलणही काही मिनीटांचच वाटायच. नंतरच्या काळात एकमेकांबाबत 'पझेसिव्हनेस' वाढत जातो आणि मग खटके उडणारच...! भांडणानंतरचा अबोला, काही दिवसांचा दुरावा, मग Sorry म्हणुन केलेली तडजोड हे सगळ काही नात्याचाच एक भाग बनुन जात. एरव्ही स्वतःची चुक असली तरी इतर कोणाला Sorry म्हणताना माझा Ego नेहमीच आड यायचा. कोणासमोर झुकण मला कधीच मान्य नसायच. मात्र तिच्या बाबतीत अनेकदा माझी चुक नाही हे माहित असतानाही मी Sorry म्हणायचो, नेहमी पडती बाजु घ्यायचो. कुठेतरी मला माझ्या आवडत्या व्यक्तीसमोर झुकण्यात फार मोठा आनंद वाटायचा. त्या तडजोडीत नात टिकवल्याच वेगळच समाधान मिळायच. या सर्व अनुभवानंतर आम्हा दोघांनाही नात उलगडत गेल. आम्हाला एकमेकांच्या स्वभावाची नीट ओळख झाल्यानंतर भांडणांच प्रमाण कमी झाल. काही काळानंतर फोनवरच बोलणही अपुर वाटायच. भेटण्याची ओढ स्वस्थ बसु द्यायची नाही पण भेटताना कोणी पाहणार तर नाही ना, हा यक्षप्रश्न नेहमीच पडलेला असायचा. खर तर आजच्या काळात जिथे मुल-मुली एकमेकांच्या गळ्यात गळे घालुन बिनधास्त फिरतात त्या काळात लोकांना घाबरण्याच काहीच कारण असु नये. आज माझ्या एमबीएच्या वर्गातही अनेक जोडपी एकत्रच बसतात. प्रेमाच्या बाबतीत माझे विचार थोडे कालबाह्यच आहेत आणि योगायोगाने तसेच विचार असणारी मुलगी माझ्या आयुष्यात आली. प्रेम ही 'प्रदर्शनीय' गोष्ट नसावी. काही गोष्टी आपल्यापुरत्या ठेवलेल्या चांगल्या असतात. त्यामुळे अगदी भेटल्यानंतरही 10 मिनीटांपेक्षा जास्त आम्ही थांबत नसायचो. फोनवर तासनतास बोलत असलो तरी प्रत्यक्ष भेटीत तोँडातुन शब्दच बाहेर पडत नसायचे. माझ्यासमोर उभ असताना तिची झुकलेली नजर आणि गालातल्या गालात हसण्याची अदा आजही तिच्यावर पुन्हा जीव ओवाळुन टाकण्यास प्रव्रुत्त करते. अगदी कोणाचीही हमखास नजर लागावी असच आमच 'नात' होत. तळहातावरच्या फोडाप्रमाणे, गुलाबाच्या पाकळीवानी आम्ही दोघांनाही ते जोपासल होत. नंतरच्या काळात परिस्थितीच अशी बिकट झाली की ते नात पुढे नेण आम्हा दोघांनाही कठीण बनल. भांडण करुन कायमच दुर होण्यापेक्षा आजही आम्ही एकमेकांमधील मैत्री कायम ठेवण्याची प्रगल्भता दाखवली. आपण एकत्र येऊ शकत नाही हे माहित असताना दुसरी कोणीतरी शोध आणि स्वतःच आयुष्य स्थिर करण्याचा सल्ला तिने मित्रत्वाच्या नात्याने अनेकदा दिला. आपण पुर्ण दुनियेला फसवु पण स्वतःच्या मनाला कसे फसवु शकणार...? आयुष्यात काही जागांमुळे निर्माण झालेली पोकळी कधीच भरुन येत नसते कारण आपल्या मनानेच त्या जागा विशिष्ट व्यक्तीलाच बहाल केलेल्या असतात. अगदी तिच्या आयुष्यातीलही माझी जागा दुसरा कोणीच घेऊ शकला नाही कारण आम्ही मनाने एकच होतो. त्यामुळेच पुढील काळात दोघांच्या वाटा वेगवेगळ्या असुनही एकमेकांची सोबत हवीहवीशी वाटते. जिथे इच्छा असते तिथे मार्ग असतोच. तिच्यावर भरभरुन प्रेम करण माझ्या हातात होत आणि मी ते प्रामाणिकपणे केल. आयुष्यात अनेकदा अपयश बघितले आणि या मनाने अगदी खंबीरपणे ते पचवले. मात्र तिचा हातात दुस-या कोणाच्या हातात पाहण्याची ताकद माझ्या नजरेत नाही. अस म्हणतात, मन मोठ असल की सार काही सामावुन घेता येत पण माझ सर्वस्वच दुस-या कोणाच्या मालकीच झालेल मी सहन करु शकणार नाही. तिच्यासोबत घालवेला प्रत्येक क्षण कुठेतरी आठवणीच्या कप्प्यात बंदिस्त झालाय. भविष्याबाबत सजवलेल्या स्वप्नांना निरोप तरी कसा द्यायचा, हेच मला समजत नाहीय. आयुष्यात प्रत्येक गोष्ट मिळवताना माझ्या नशीबी संघर्ष आलाय. यावेळी साक्षात नियतीशी संघर्ष करुन मी माझ प्रेम मिळवुनच दाखवेन कारण कोणत्याही परिस्थितीत हार मानुन हातपाय गाळण माझ्या रक्तातच नाही. फक्त यावेळी नात बांधण्यासाठी पुन्हा एकदा तिची साथ मला नव्याने लागेल.

लेखाचा शेवट 'तुझ्यावीना' गाण्याच्या ओळीँनी करतो.-

"फिरुनी पुन्हा नवे, नाते मला हवे,
जीव तुटतो हा, का असा रे, सांग ना,
तुझ्यावीना... तुझ्यावीना..."

'Happy Valentine Day...!'